این خاک را پاس بداریم
این خاک را پاس بداریم

کانی مگ، سیما پاتیمار، فعال رسانه‌ و محیط زیست-خاک همان جایی است که همه ما در آن ریشه داریم. ریشه‌هایمان درخاک این کشور جوانه زده و جانی به این کشور بخشیده است. دوست داران محیط زیست هرساله در روز پنج دسامبر روز جهانی خاک گردهم می‌آیند تا به پاس این نعمت بزرگ الهی شکرانه وجودش […]

کانی مگ، سیما پاتیمار، فعال رسانه‌ و محیط زیست-خاک همان جایی است که همه ما در آن ریشه داریم. ریشه‌هایمان درخاک این کشور جوانه زده و جانی به این کشور بخشیده است. دوست داران محیط زیست هرساله در روز پنج دسامبر روز جهانی خاک گردهم می‌آیند تا به پاس این نعمت بزرگ الهی شکرانه وجودش را به جای آورند. هدف این روز، گسترش آگاهی در مورد نیاز به یک اکوسیستم سالم است.

امسال هم این روز با شعار افزایش بهره‌وری خاک در تمام جهان با حضور دوست داران محیط زیست برگزار می‌شود. چالش‌ها و مشکلات زیست محیطی این روزها تمام جهان را در بر گرفته است. مشکلاتی که روز به روز آب و خاک و محیط زیست ما را آلوده‌تر می‌کند.

بسیاری از فعالان محیط زیستی ریشه این مشکلات را در توسعه می‌بینند. گویی این انسان است که روز به روز دامنه نفوذ خود را به طبیعت بیشتر می‌کند و مشکلات زیست محیطی را به وجود می‌آورد.

صنعت معدن در دنیا یک فعالیت اقتصادی عمده است که به طور قابل توجهی به اقتصاد کشورها کمک می‌کند. اگرچه معدن یک عامل ضروری در رشد اقتصادی است؛ اما تاثیرات قابل توجهی بر محیط زیست دارد که نمی‌توان آن‌ها را نا دیده گرفت. بخش فعالیت معدن هم در مقیاس کوچک و بزرگ دارای  اثرات مختلف زیست محیطی هستند. معادن مقادیر زیادی زباله را به دلیل این که سنگ معدن تنها بخش کوچکی از حجم کل مواد استخراج شده را تشکیل می‌دهند را تولید می‌کنند.

فعالیت‌های معدنی و فرآیند فرآوری سنگ معدن فلزات، دفع زباله‌های معدنی، باعث حرکت و انتقال آلاینده‌ها مانند گرد و غبار به محل های غیر آلوده شده که این باعث آلودگی اکوسیستم‌های مختلف شده است. طیف گسترده‌ای از ترکیبات غیر آلی و آلی باعث آلودگی می شوند، این‌ها شامل فلزات سنگین، مواد قابل احتراق و قابل انفجار، مواد زاید خطرناک، گازهای آلاینده و غیره است. انتشارات فلزات سنگین مانند سرب ممکن است بر سلامت انسان‌های اطراف معدن و در مرحله فرآیند ذوب فلزات تاثیر بگذارد. حفاری معادن و دفع پسماندهای معدنی و انباشت سنگ‌های معدن روی سطوح زمین ممکن است کیفیت آب‌های زیرزمینی و سطحی را کاهش دهد.

انتشار گازها و ذرات معلق به طور معمول از تجهیزات معدن کاوی و فرآیندهای مختلف، از جمله موتورهای دیزل و فعالیت حفاری معادن و انفجارات حاصل می‌شود. گازهای آلاینده مانند اکسیدهای گوگرد و نیتروژن از اگزوز خودروها و انفجارات در محل معدن انتشار پیدا می‌کنند.

از آنجا که معادن زغال سنگ آلاینده هایی وارد آب، خاک و هوا می کنند، چنانچه به صورت علمی و جدی برای رفع آن چاره ای اندیشیده نشود با فاجعه عظیم آلودگی محیط و حتی به خطر افتادن سلامت انسان ها مواجه خواهیم بود. از سوی دیگر معمولا ارزیابی اثرات زیست محیطی یکی از راهکار های مطلوب برای فائق آمدن بر چالش های زیست محیطی و دستیا بی به توسعه پایدار زیست محیطی محسوب می شود

یکی از مشکلات فاضلاب‌ها و پسماندهای صنعتی که وارد خاک می‌شود فلزات سنگین است. فلزات سنگین همچون سرب، کادمیوم، سلنیوم و… که در کلوئیدهای خاک ذخیره می‌شوند، بسیار خطرناک هستند و با ورود به چرخه غذایی زیان‌های جبران‌ناپذیری را به جای می‌گذارند.

در معادن زیرزمینی و روزمینی از موادی که باعث تولید پساب، فاضلاب و آلودگی هوایی می‌شود استفاده می‌شود. از طرف دیگر این فعالیت‌ها فرسایش ایجاد می‌کند، جاده‌هایی که برای دسترسی احداث می‌شود، نوع اقدامات و شکل برداشت‌ها و نوع اکتشافات تخریب‌های زیادی را روی زمین باقی می‌گذارد. به اضافه اینکه تردد کامیون‌ها، ماشین‌آلات راه‌سازی و جاده‌سازی و معدنی برای روستاها آلودگی هوا ایجاد می‌کند، آلودگی‌هایی که مربوط به استفاده از مواد ناریه است.

البته ذات فعالیت معدن به شکلی است که نمی‌توانند این فاصله را رعایت کنند، یعنی گاهی استفاده از ذخیره معدنی امکان‌پذیر نخواهد بود

در معادن مس و طلا از روش‌هایی استفاده می‌شود که آلاینده‌هایی تولید می‌کند و باطله‌های آلوده‌ای از خود به‌جا می‌گذارد و وقتی بارندگی می‌شود تمام این مواد به لایه‌های زیرزمینی نفوذ می‌کند. خیلی از آلودگی‌های معدن در حوزه‌های پایین‌تر منطقه، تحت تاثیر ساختار زمین‌شناسی و دخالت داشتن راه‌های زمینی وارد می‌شود و آلودگی‌ها به سمت سفره‌های آب زیرزمینی می‌رود و وارد سدهایی می‌شود که به شکلی مصرف آب شرب هستند. از این نظر ذات فعالیت معدنی آلودگی‌های زیست‌محیطی و تخریب ایجاد می‌کند. اما برنامه‌ای جامع برای اینکه هم توسعه اتفاق بیفتد و هم محیط زیست تخریب نشود وجود ندارد. قوانین، مقررات و ضوابطی هم که وجود دارد اساساً تضمین‌کننده حفظ محیط زیست نیست و بر‌عکس هر قانونی هم تا به حال تصویب شده توسعه معدن را تضمین کرده است. تمامی فعالان زیست محیطی تنها یک خواسته دارند و آن هم این است که خاک وطنمان را پاس بداریم. این خاک جای ریشه‌های ماست.